Hoe krijgen we de overheid in een ander patroon?
Wie maakt zich geen zorgen over trends die de verkeerde kant opgaan? Tienduizenden scholieren die thuiszitten, één op de zeven kinderen ontvangt jeugdzorg, de eerstelijns gezondheidszorg kampt met minder artsen en steeds meer zorgvragen. Gemeenten zagen in tien jaar tijd de jeugdzorguitgaven verdubbelen en problemen met inwoners complexer worden. Er groeit een maatschappelijke toestand waarin we steeds meer gespannen raken.
Parels in de samenleving
Toch zijn er heel veel mensen in wijken en buurten, scholen, doktersposten die daar goede dingen doen. Waar inwoners in de problemen raken komen ze hen praktisch helpen of zelfs redden. Waar inwoners verdrinken in een overheidswereld van regels en systemen luisteren zij, zoeken uit hoe ze daar omheen kunnen werken. Ze stellen hun medemens centraal, helpen hen vaardigheden te ontwikkelen, verdiepen zich in hun persoonlijke situatie en leefomgeving, begeleiden en bemoedigen ze, schermen negatieve invloeden af, nemen (tijdelijk) moeilijke dingen over, zorgen dat omstandigheden verbeteren zodat ontwikkeling met toekomstperspectief kan ontstaan. Systemen, geld en regels zijn hulpmiddel, voeren nooit de boventoon. Dit is een contextgedreven manier van werken. Er zijn veel pseudovormen van in omloop, maar mensen die daadwerkelijk helpen vanuit een contextgedreven houding zijn makkelijk herkenbaar en buitengewoon effectief in de omgeving waarin ze bezig zijn. Waar komen die spanning en zorgwekkende cijfers dan vandaan?
Waar moeten we ons echt zorgen om maken
We willen leven in een democratie. De grondslag daarvan is dat mensen met elkaar samenleven, wegen vinden om doelen te bereiken, problemen op te lossen, een toekomst op te bouwen. Die wisselwerking raakt afgekalfd door de overheid die steeds fijnmaziger eisen, regels, protocollen, systemen en tarieven oplegt. In plaats van dat de overheid omstandigheden zo inricht dat mensen in wisselwerking kunnen groeien, leren, leven, finetunet ze haar beleid met doelen die tot in de haarvaten van de samenleving raken, met gedetailleerde plannen, tijdsdruk, financiële criteria en getallen. Een overheid die op deze manier doelen nastreeft zal altijd dwang uitoefenen. Het verzwakt zelfredzaamheid, creativiteit en bindend vermogen tussen mensen. Dat wordt erger naarmate beleidsmakers meer van hun eigen wensen en beelden uitgaan, en steeds minder van de wisselwerking tussen mensen in de realiteit. De spanningen lopen voor onze ogen op. Het frustreert ook ambtenaren die inwoners contextgedreven kunnen helpen en daarmee positieve ontwikkelingen in gang zetten, maar die gehouden zijn aan systemen en protocollen die het tegendeel opleveren. In de ambtelijke top en bij gemeenteraden, Provinciale Staten, Tweede en Eerste Kamer is daar weinig aandacht voor. Problemen in deze tijd zitten soms bij inwoners, maar vooral in de manier waarop we de overheid hebben ingericht en laten disfunctioneren.
Hoe keert een trend?
De samenleving, ons welzijn en de natuur floreren wanneer we ons verantwoordelijk voelen voor onze omgeving en voor elkaar. Dat ontstaat niet op afroep of ineens, maar in wisselwerking, evolutionair. Dat lukt met politici en ambtenaren die omstandigheden herkennen waaronder die trend kan groeien en door welke overheidsmaatregelen en werkwijzen die juist afstompt. We vragen bemoediging voor mensen met goede bedoelingen die merken dat ze nu top-down, generalistisch en protocollair besturen en leidinggeven, en die ook contextgedreven willen kunnen gaan organiseren. Het is bovendien leuk, geeft voldoening en weinig stress en is effectief. Uitval en wachtlijsten nemen ermee af. Het geeft gewenste resultaten die telkens passen in de omgeving, tegen veel lagere kosten. De grote stap nu is dat we werk maken van die verbreding.
Vragen over uw toekomstperspectief?
Bel 0343 59 58 00 of mail bascole@bascole.nl